Chương trình đào tạo UAV Hạng B BVLOS 260 giờ có gì?

Khi UAV rời khỏi tầm nhìn trực tiếp, người điều khiển không còn dựa chủ yếu vào mắt thường. Mọi quyết định phải được đưa ra từ dữ liệu định vị, telemetry, trạng thái liên kết, bản đồ nhiệm vụ và quy trình dự phòng.

Đó là lý do BVLOS không đơn giản là “bay xa hơn”. Đây là một cấp độ vận hành khác, đòi hỏi tư duy hệ thống, quản trị rủi ro và khả năng phối hợp giữa con người, phương tiện và hạ tầng liên lạc.

Khi nào thuộc phạm vi Hạng B?

Theo Điều 27 Nghị định 288/2025/NĐ-CP, Giấy phép điều khiển bay bằng thiết bị Hạng B áp dụng với người điều khiển:

• Phương tiện có trọng lượng cất cánh tối đa từ 2 kg trở lên; hoặc
• Phương tiện bay ngoài tầm nhìn trực quan; hoặc
• Phương tiện được lập trình thông qua bộ điều khiển trung tâm.

Chỉ cần rơi vào một trong các trường hợp này, người học cần được tư vấn theo lộ trình Hạng B. Không nên hiểu rằng Hạng B chỉ áp dụng cho chuyến bay đường dài.

Vì sao Hạng B nên học sau nền tảng VLOS?

Người điều khiển BVLOS vẫn cần hiểu phương tiện phản ứng ra sao khi mất GPS, gió thay đổi, pin suy giảm hoặc liên kết điều khiển bị gián đoạn. Nếu chưa từng xây dựng nhận thức không gian và kỷ luật vận hành ở VLOS, học viên rất dễ phụ thuộc quá mức vào giao diện trạm điều khiển.

Khung đào tạo dự kiến xác định Hạng B là chương trình nâng cao sau Hạng A. Đây là logic đào tạo hợp lý về mặt năng lực. Tuy nhiên, việc bắt buộc học trọn Hạng A, công nhận kết quả tương đương hoặc miễn trừ nội dung cần được xác nhận trong chương trình chính thức và hướng dẫn của cơ quan có thẩm quyền.

Cấu trúc 260 giờ dự kiến

1. Kiến thức hàng không nâng cao – 34 giờ

Nội dung dự kiến tập trung vào các hệ thống hỗ trợ khai thác BVLOS:

• Nguyên lý và mô hình vận hành ngoài tầm nhìn.
• Kiến trúc trạm điều khiển mặt đất.
• Liên kết chỉ huy và điều khiển C2.
• Kết nối LTE/5G, vệ tinh và các phương án dự phòng.
• GNSS, nguy cơ nhiễu hoặc giả mạo tín hiệu.
• ADS-B và nhận thức lưu lượng hàng không.
• Công nghệ phát hiện, cảnh báo và tránh va chạm.
• Hệ thống phương tiện, payload và thiết bị đồng bộ.
• Quản lý không phận, UTM và hồ sơ nhiệm vụ.

Mục tiêu là giúp học viên hiểu độ tin cậy của toàn chuỗi, không chỉ của riêng chiếc UAV.

2. Thực hành BVLOS – 218 giờ

Phần thực hành cần mô phỏng và huấn luyện đầy đủ vòng đời nhiệm vụ.

Lập kế hoạch

• Xác định tuyến bay, waypoint và vùng đệm an toàn.
• Tính toán pin/nhiên liệu và tải trọng.
• Chọn điểm hạ cánh dự phòng.
• Đánh giá địa hình, vùng phủ liên lạc và nguy cơ mất kết nối.
• Xác định tiêu chí tiếp tục, quay về hoặc hủy nhiệm vụ.

Giám sát qua trạm điều khiển

• Theo dõi vị trí, hướng, cao độ và tốc độ.
• Đọc telemetry và cảnh báo hệ thống.
• Giám sát chất lượng liên kết C2.
• Quản lý waypoint và thay đổi kế hoạch khi cần.
• Kiểm soát nhiệm vụ tự động nhưng luôn duy trì khả năng can thiệp.

Xử lý tình huống

• Mất liên kết hoàn toàn.
• Suy giảm chất lượng GNSS hoặc nghi ngờ giả mạo tín hiệu.
• Sai lệch đường bay.
• Thời tiết thay đổi ngoài dự báo.
• Pin/nhiên liệu không đạt mức dự kiến.
• Hạ cánh tại điểm dự phòng.
• Quy trình khẩn cấp và phối hợp đội mặt đất.

Duy trì năng lực hệ thống

• Kiểm tra dữ liệu sau chuyến bay.
• Ghi nhật ký bất thường.
• Theo dõi vòng đời linh kiện.
• Lập kế hoạch bảo dưỡng dự phòng.
• Đánh giá lại rủi ro trước nhiệm vụ tiếp theo.

Khung ban đầu đề xuất 80–100% nhiệm vụ được thực hiện bằng chế độ tự động. Khi truyền thông ra bên ngoài, SUNUAV nên giải thích đây là tỷ lệ tự động hóa trong bài tập/nhiệm vụ dự kiến, không phải cam kết rằng con người không cần giám sát.

3. Ôn tập và sát hạch – 8 giờ dự kiến

Cấu trúc dự kiến gồm 2 giờ lý thuyết và 6 giờ thực hành. Đây nên được xem là kế hoạch tổ chức chương trình cho đến khi SUNUAV xác nhận bộ đề, bài bay, thang điểm, hội đồng và cơ chế giám sát.

Theo Điều 28 Nghị định 288, người học Hạng B cần hoàn thành nội dung lý thuyết, thực hành và có kết quả kiểm tra, sát hạch đáp ứng yêu cầu của cơ sở đào tạo. Quá trình kiểm tra, sát hạch chịu sự giám sát của Bộ Quốc phòng.

Chuẩn đầu ra của học viên Hạng B

Sau chương trình, học viên cần chứng minh được:

• Khả năng xây dựng kế hoạch BVLOS có tuyến bay và phương án dự phòng.
• Hiểu kiến trúc C2, GNSS, liên kết dữ liệu và giới hạn hệ thống.
• Giám sát nhiệm vụ tự động qua trạm điều khiển.
• Phát hiện bất thường từ telemetry trước khi sự cố trở nên nghiêm trọng.
• Ra quyết định khi mất liên kết, lệch waypoint hoặc xuất hiện rủi ro mới.
• Tổ chức phối hợp giữa người điều khiển, giám sát viên và đội mặt đất.
• Hoàn thiện nhật ký, báo cáo và dữ liệu bảo dưỡng.

Hạng B phù hợp với ai?

• Đơn vị khảo sát, bản đồ và LiDAR diện rộng.
• Doanh nghiệp nông nghiệp vận hành phương tiện lớn.
• Đơn vị kiểm tra đường dây, đường ống và hạ tầng tuyến.
• Đội vận hành Drone Dock hoặc giám sát từ xa.
• Doanh nghiệp logistics và vận tải UAV.
• Nhân sự vận hành UAV công nghiệp từ 2 kg trở lên.

260 giờ có tương đương 6,5 tuần không?

Có nếu học toàn thời gian 40 giờ mỗi tuần. Thời gian theo lịch có thể dài hơn do lịch bay, điều kiện thời tiết, mức độ sẵn sàng của vùng huấn luyện và phương án chia ca trạm điều khiển.